Het verhaal van de verloren zoon is een van de bekendste verhalen uit de Bijbel. Het gaat over een jongste zoon die op voorhand zijn erfenis opeist, vertrekt naar een ver land en daar uiteindelijk alles verbrast.
Door een hongersnood gedwongen komt hij uiteindelijk tussen de varkens terecht. Daar gaan hem, als het om zijn situatie gaat, de ogen open.
Hij besluit naar huis terug te keren en bereidt een schuldbelijdenis voor. Wanneer hij thuiskomt, wordt hij hartelijk ontvangen en volledig als zoon in ere hersteld. Er wordt zelfs een feestmaal aangericht met het gemeste kalf, het kostbaarste van het vee.
De oudste zoon vraagt aan een knecht wat er aan de hand is. Hem wordt verteld dat er een feestmaal is omdat zijn jongere broer is teruggekomen.
Op een gegeven moment ontstaat er een gesprek tussen de vader en de oudste zoon. De oudste zoon doet zijn beklag: hij is altijd gehoorzaam geweest en heeft nooit gekke dingen gedaan. Toch is er voor hem nooit zo’n feest gegeven.
Op dat moment staat juist hij buiten. En de gelijkenis laat open of hij alsnog naar binnen gaat.
Diepere boodschap
Wat de jongste zoon eigenlijk doet, is zijn vader als dood beschouwen. Hij eist immers zijn erfdeel op terwijl zijn vader nog leeft. En de vader bestraft hem niet, maar laat het gebeuren.
Dat zijn twee dingen die in mijn ogen allebei bijna niet voor te stellen zijn. Waar haal je als zoon het lef vandaan om je vader als dood te beschouwen? En hoe krijgt een vader het voor elkaar om zich niet gekrenkt te voelen en er niet tegenin te gaan?
Een bijzondere situatie dus. Jezus vertelt deze gelijkenis dan ook niet zomaar op deze manier. Er zit een diepere boodschap in.
De oudste zoon
De Farizeeën zullen waarschijnlijk heel goed begrepen hebben dat die oudste zoon ook naar hen verwees. Het probleem van de oudste zoon was niet dat hij gehoorzaam was. Het probleem was dat hij op zijn gehoorzaamheid leek te vertrouwen, maar het hart van zijn vader niet leek te kennen.
Hij was boos over de genade voor zijn broer. En dat is confronterend. Je kunt jarenlang dichtbij het huis van de Vader leven, netjes leven, trouw lijken en toch buiten staan. Niet omdat de Vader je wegduwt, maar omdat je zelf niet naar binnen wilt.
En toch gaat de vader ook naar hém toe. De oudste zoon wordt niet afgeschreven. Maar juist dat maakt de waarschuwing ernstig: zelfs als de Vader naar je toe komt en je naar binnen roept, kun je nog steeds buiten blijven staan.
De jongste zoon
Bij de jongste zoon is de situatie heel anders. Hij leek verloren, maar kwam terug bij zijn vader. En wat gebeurt er dan? Hij wordt niet als knecht aangenomen, maar als zoon hersteld. Hij krijgt opnieuw een plaats in de familie.
De situatie is volledig omgekeerd: de zoon die verloren was, wordt gevonden. En de zoon die er altijd al was, staat buiten.
En wie ben jij?
Wat ik me dan afvraag is: wie ben jij?
Ben jij iemand die God heeft losgelaten, vastgelopen is in het leven, misschien zit in verslaving, leegte, feesten, drank, drugs of andere dingen waarin je geen echte rust vond, maar eigenlijk terug wilt?
Of ben jij iemand die altijd naar de kerk is gegaan -en misschien nog wel gaat-, nooit gekke dingen heeft uitgehaald en nooit verslaafd is geweest, maar ondertussen misschien denkt dat het wel goed zit, juist omdat je altijd netjes hebt geleefd?
Maar ben je onderweg toch God kwijtgeraakt? Ben je koud geworden, kritisch, hard of zelfverzekerd, terwijl je hart niet meer echt bij de Vader is?
Voor beide zonen kwam de vader naar buiten. De jongste kwam hij tegemoet. Voor de oudste liet hij het feest even voor wat het was en ging hij naar buiten om ook hem naar binnen te roepen.
En of jij je nu de oudste of de jongste voelt: de vader zoekt beide zonen. Allebei op de manier die zij nodig hebben.
Maar de vraag is: ga je naar binnen?
En weet je dat God maar één oprecht gebed bij jou vandaan is? Wil je daarin stappen maken?
Lees dan ook: Hoe keer ik terug naar God.
Versie 1 13-05-2026